رووناکبیران لە فەرەنسا

نووسینی؛ یوهان ئانگرمولێر

بۆ فارسی؛ مێهرداد ئیمامی

بۆ کوردی؛ جەمال نەجاری

لە سەدەی 18 بەم لاوە، پانتایی گشتی لە فەرەنسا بە شێوەیەک بەرهەمهێنەری کولتووری خۆی دەردەخات کە خاوەنی هێزێکی سیمبۆلێک و هێمادارە لە بوارە جۆراوجۆرەکانی وەک هونەر و ئەدەبیات و زاستە مرۆییەکان و زانستە سیاسییەکان و زانست بە مانا گشتییەکەی.

دوا بە دوای روودوای دریفوس  (Dreyfus affair)و ریسوایی قەزایی کە کۆماری سێهەمی لە ساڵی 1900 وەجووڵە خست کە دواتر بەم بەرهەمهێنەرە کولتوورییە گوترا “رووناکبیر”.

زەماوەندی مشکە خان، لە فەڕەنسیەوە بۆ کوردی

وەرگێڕانی چیرۆکێکی فۆلکلۆر
لە فەڕەنسیەوە بۆ کوردی: جەماڵ نەجاڕی

پێشکەش بە هەر دوو جگەرگۆشەکەم
ئاران و باران
و
سەرجەم منداڵانی کوردستان

مۆسیقا لای یارسانەکان

لە ژمارە 235 گۆڤاری ڕامان(ل 130 تا 136) بڵاو کراوتەوە.
 ئەم لێکۆڵینەوەیە بەرهەمی سێ مانگ کارکردن لەسەر مۆسیقای یارسانەکانە و هیوادارم جێی ڕەزامەندیی هەموو ئەوانە بێت کە ئەوینداری مۆسیقای ڕەسەنی کوردین کە مۆسیقای یارسان یەکێک لە کۆڵەکەکانی مۆسیقای کوردییە و پێویستە زیاتری لەسەر بنووسرێ و کاری ئاکادێمی لەبارەوە بکرێت.
دەتوانن فایلی ئەو لێکۆڵینەوەیە بە شێوەی PDF لەو لینکەی خوارەوە دا بگرن؛ 

http://www.raman-media.net/235/r21.pdf

گفتوگۆیەک لەگەڵ بەشی کوریی دەنگی ئەمریکا، بە بۆنەی ڕۆژی حیهانیی زمانی دایکی

بە بۆنەی ڕۆژی حیهانیی زمانی دایکی

بەشی کوردیی دەنگی ئەمریکا

گفتوگۆیەکی کراوە لە نێوان سێ کەسایەتی شارەزا لە سیاسەتدا

رۆژهەڵاتی کوردستان بە قۆناغێکی گرنگدا تێپەڕ دەبێ، دوو گوتاری لێک جیاوازی خەباتی چەکداری و پرس و دیالۆگ دەگەڵ رژیمی کۆماری ئیسلامی باڵی بەسەر حیزبەکاندا کێشاوە، پێناچێ حیزبەکان بیر لەوە بکەنەوە کە هاودەنگییەکی سیاسی دروست بێ! تەنانەت باسی یەکگرتنەوەی دیموکراتەکانیش پێناچێ سەربگرێ. لەوەها دۆخێکدا پرسیاری سەرەکی ئەوەیە کە بۆچی حیزبەکان ناتوانن بەرەیەکی یەکگرتوویی کوردستانی پێک بێنن؟ هۆکارە بنەڕەتییەکان چین کە کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان یەکگرتوو نییە؟ چ بکرێ بۆ ئەوەی ئەو هاودەنگییە درووست بێ و حیزبەکان لە یەک بەرەدا ڕووبەڕووی کۆماری ئیسلامی ئێران ببنەوە.

لەم بابەتەدا، مژاری هاودەنگی سیاسی و هۆکارەکانی پێکنەهاتنی، دەگەڵ بەر‌ێزان کاک عەبدوڵڵا حیجابکەسایەتی سیاسی و ئەندامی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران و کاک شاهۆ حوسێنی شارەزا لە زانستە سیاسییەکان و دوکتور مەسعود رۆستەمی شارەزا لە زانستە سیاسییەکان، تاوتوێ دەکەین.

ئامادەکردنی: جەمال نەجاری

دیمانەیەک لەگەڵ هونەرمەندی شێوەکار. ناسر فەتحی

ناسر فەتحی: باشترین شوێن کە هونەرمەند دەتوانێ بەرپرسیارێتییەکانی خۆی تێدا بەڕێوەببات خاک و نیشتمانەکەی خۆیەتی.

تایبەت بە رۆژنامەی"هیچ"- ژمارە 5
 سازدانی/ جەمال نەجاری

ماوەی چەند ساڵە بە شێوەی جیددی کاری شێوەکاری دەکەی؟ ئەو شێوازەی ئێستا لەسەری بەردەوامی سەر بە چ ڕێبازێکی هونەرییە؟

ناسر فەتحی: دوای ئەو قسە خۆشەی کە دەڵێ هەر لە منداڵییەوە وابووم و واچووم، دەبێ بڵێم لە قۆناخی مێرمنداڵیمدا بەهۆی ئەوەی بۆکان فێرگە (پەیمانگا) ی هونەری لێ نەبوو و منیش نەمدەتوانی بۆ خوێندن بچم بۆ مهاباد یان شارەکانی دەورووبەری بۆکان؛ هەروەها بەهۆی دەسکورتی و نەخوێندەواریی بنەماڵەکەم و نەناردرانم بۆ دەورەی شێوەکاری و شوێنی لەم چشنە، ناچار بەو ئەقڵەی ئەوێ دەمێ هەمبوو بڕیارمدا بچمە هونەرستان و میعماری بخوێنم؛ چوونکە ئەوکات ئەو بەشە تاکە بەشێک بوو کە وانەی هێڵکاری و شێوەکاریشی لە نێو ڕیزی وانەکانی دا گونجێندرابوو. لە هونەرستانەوە لە شێوەکاری دابڕام تا ئەوەی 2002 بوومە پێشمەرگەی حدکا، ساڵێک دواترەکەی بە شێوەکاری بۆ چیرۆکی منداڵان [بۆ پاشکۆی "دنیای منداڵان" ـی ڕۆژنامەی "کوردستان" ـی حدکا] ـەوە گەڕامەوە دنیای ڕەنگ و کێشانەوە و شێوەکاری. ساڵی 2009 کە لە هەولێر لە هونەرەجوانەکان وەرگیرام دوای دوازدە ساڵ گەڕامەوە سەر حەزی قۆناخی منداڵی و مێرمنداڵیم و لەوکاتەوە تا ڕادەیەک کەمتر دابڕاوم و دەتوانم بڵێم ئەوە حەوت ساڵێک دەبێ کە بە جددی خەریکی هونەری شێوەکاریم.
 لەم ماوەیەدا زۆربەی شێوازەکانی هونەری شێوەکاری یان نیگارکێشانم تاقی کردووەتەوە بەڵام لەم دواییانەدا بەتایبەتی لە 2014 ڕا کە هاتوومەتە ئاڵمان زۆرتر بە شێوازی ئێکسپێرسیۆنیزم کارم کردووە،

گفتوگۆ لەگەڵ بەشی کوردیی دەنگی ئەمریکا سەبارەت بە هەڵبژاردەنکانی سەرۆککۆماری و شووراکان لە ئێران

جه‌ماڵ نه‌جاری: ئه‌گه‌ر پارته‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان بۆ بایکۆت هاوده‌نگ بن، گه‌لی کورد به‌شداری هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆک کۆماری ناکه‌ن

بەشی کوردیی دەنگی ئەمریکا 

ره‌سووڵ سوڵتانی: پوورم له‌ سایه‌ی هه‌جوی منه‌وه‌ مه‌شهوور بوو بۆیه‌ ده‌بێ مه‌منوونم بێ

جه‌مال نه‌جاری: ئه‌ده‌بی کلاسیکی کوردی ئه‌ده‌بێکی ده‌وڵه‌مه‌نده‌ و شاعیرانی کورد به‌ رابردوو و ئێستاشه‌وه‌ هه‌موو ئه‌و به‌شانه‌ی په‌یوه‌ندییان به‌ ئه‌ده‌به‌وه‌ هه‌یه‌ تاقیکردۆته‌وه‌ و له‌و نێوه‌دا ئه‌ده‌بێکی به‌ پیت و به‌ره‌که‌ت له‌به‌رده‌سته‌ که‌ ده‌توانین شانازی پێوه‌ بکه‌ین. به‌ڵام له‌ نێو ئه‌و ئه‌ده‌به‌ دا هه‌جو له‌ چ ئاستێکدایه‌؟ ره‌نگه‌ شێخ ره‌زای تاڵه‌بانی له‌ نێو هه‌موو شاعیرانی کورد دا پتر له‌م به‌شه‌ به‌تواناتر و به‌کارامه‌تر بووبێ که‌ ناوی وا که‌وتۆته‌ سه‌ر زاران‌، ئه‌گه‌رچی هه‌موو ئه‌و شاعیرانه‌ی شیعری کلاسیکیان نووسیوه توانای نووسینی هه‌جویان هه‌بووه‌ و نموونه‌یان دیاره‌، به‌ڵام ره‌نگبێ له‌به‌ر هۆکاریگه‌لی جۆراوجۆر درێژه‌یان پێ نه‌دابێ و خه‌ڵکی گوته‌نی: وه‌ک ئه‌وه‌ی شێخ ره‌زا کردی، ئه‌وان نه‌یانکردبێ!!
ئه‌مێستا له‌ سه‌رده‌می مودێرنیته‌ و زانست و راگه‌یاندندا له‌ نێو ئاڵۆزی سیاسه‌ت و بازاری ئابووری و کێشه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کاندا، جارێکیتر له‌ سه‌ر لاپه‌ره‌کانی فه‌یس بووک چاومان به‌ هه‌ندێ هه‌جوی کوردی ده‌که‌وێ که‌ به‌ زمانێکی ئه‌ده‌بی نووسراون و بزه‌ و خه‌نده‌ و خۆشی ده‌خه‌نه‌ سه‌ر لێوان و له‌ هه‌مان کاتیشدا له‌به‌ر شه‌رم وعه‌یبه‌ی دونیایه‌، تاڵییه‌ک و ترسێک له‌لامان درووست ده‌بێ..

سێ کورتە شێعر

من و مەرگ

.....

مەرگ لە میترۆدا لە تەنیشتم دانیشتبوو

پێی وتم:ئارام بگرە هاورێم

چەند وێستگەیەکی تر بە یەکەوە دادەبەزین....

مەرگ شەوێک خەوی پێوە بینیم

پێ وتم: بنوو هاورێم

بەرەبەیان بە یەکەوە هەڵدەستتین....

من و مەرگ بەردەوام بە یەکەوە پیاسەی شەقامەکانی ژیان دەکەین

پێم دەلێت: قسە بکە هاورێم

تا کۆتایی هەموو شەقامەکان گوێ لە ئازارەکانت دەگرم

ساڵانێکە من و مەرگ لە وێستگەکانی مێترۆ بەیەکەوە دادەبەزین

هەموو بەیانییەک بەیەکەوە لە خەو هەڵدەستین

تا کۆتایی، پیاسەی هەموو شەقامەکانی ژیان دەکەین

نەک مەرگ بەتەنیا دادەبەزێت

رۆژهەڵاتی کوردستان لە نێوان خەباتی سیاسی و خەباتی چەکداریدا...

ئامادەکردنی: جەمال نەجاری

لە یەک مانگی رابردوودا چەند سەرچاوەیەکەی رۆژنامەوانی باسیان لەوە کرد کە حیزبی‌ دیموكراتی‌ كوردستان خه‌باتی‌ چه‌كداری لە ئێران ده‌ستپێده‌كاته‌وە و راگەیەندراوێکی بە ناوی "کۆمیتەی ساخکەرەوەی حیزبی دێموکراتی کوردستان رێبەرایەتی شۆرشگێڕ" بڵاو کرایەوە، لە بەشێکی راگەیەندراوەکەدا هاتووە: "حیزبی‌ دیموكراتی‌ كوردستان رایده‌گه‌یه‌نێت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ ئێران خه‌ریكی‌ خۆ ته‌یاركردنه‌ به‌چه‌كی‌ قه‌ده‌غه‌كراو، به‌ڵام ئێستا له‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاستدا له‌سه‌ردامێكدا ده‌ژین كه‌ تادێت ژماره‌ی‌ دیكتاتۆره‌كان كه‌م ده‌بێته‌وه‌. ئاشكراشیده‌كات بۆ رزگاری بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌ی کورد له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان به‌شێوه‌ی رێکخستن خه‌باتی چه‌کداری ده‌ستپێده‌کاته‌وه".

پارتەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان پێشتر رایانگەیاندووە ئەگەر دەرفەتی گونجاو بێتە پێش ئەوا خەباتی چەکداری دەست پێدەکەنەوە، ئەوان قۆناخی ئێستا بۆ چالاکی چەکداری بە گونجاو نازانن، لەو باوەرەشدان کە حکومەتی ئێران دەرفەتی چالاکی مەدەنی و جەماوەری بەرتەسک کردوە 

گۆڤاری چەم سەبارەت بەم مژارە ڕای چەند چالاکوانی سیاسی رۆژهەڵاتی کوردستانی وەرگرتووە؛

دوو کورتە شێعر

جەمال نەجاری

(1)

هەموو ئەو نامانەی بۆ تۆم نووسیون
دواجار هەر بۆ خۆمیانم دەخوێنمەوە.

ئێرە هەوا ساردە و
شەقامەکان تامی تەنیایی دەدەن،
پەنجەکانم خەریکن هەڵدەوەرن.
مرۆڤەکان پەلەیانە
وەک ئەوەی ئەمرۆ کۆتایی جیهان بێ،
مرۆڤەکان بیر لە سبەی ناکەنەوە.
من خەریکم پیر دەبم

پرسی ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی کوردستان لە مێدیای فەڕەنسی دا

ئامادەکردنی؛ جەمال نەجاری-فەڕەنسا

دوای ئەوەی هەفتەی رابردوو مەسعود بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان لیژنەیەکی بۆ جێبەجێکردنی ریفراندۆم ڕاسپارد و چەند رۆژ دواتر لە ماڵپەڕی سەرۆکایەتی هەرێم ، بارزانی پەیامێکی بڵاو کردەوە و تیایدا جەختی لەسەر راپرسی بۆ سەربەخۆیی کوردستان کردەوە و بە مافی ڕەوای گەلی کوردی ناوبرد، بابەتی راپرسی بۆ سەربەخۆیی هەرێمی کوردستان بوو بە جێی سەرنجی میدیا جیهانییەکان.

مێدیاکانی فەڕەنسا وفەڕەنسی زمانی ئورووپا بە بایەخەوە پرسی ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی کوردستانیان خستە رۆژەڤەوە و چەندین بابەت سەبارەت بەو پرسە لە مێدیاکانی  فەرەنسا بڵاو کرایەوە،
رۆژنامەی بەناوبانگی (LeFigaro) لە بابەتێکدا بە ناوی “ریفراندۆم لەسەر دەوڵەتێکی کوردی” ئاماژەی بە پەیامەکەی مەسعود بارزانی سەرۆکی هەرێمی کودستان کرد و  بڵاوی کردۆتەوە کە کاتی ئەوە هاتووە کوردەکان بڕیار لەسەر چارەنووسی خۆیان بدەن و ریفراندۆمێک بۆ سەربەخۆیی کوردستان ئەنجام بدەن.